5 grudnia 1888 roku car rosyjski przeznaczył działkę w centrum Możejek, przy obecnej ulicy Wolności, między gimnazjum a budynkami gminy, na budowę szkoły cerkiewnej. W 1894 roku otwarto cerkiew i szkołę. 25 listopada cerkiew została konsekrowana w imię Ducha Świętego. Budową zajął się telszański ksiądz prawosławny Gaurilas Zasimovičius. Fundusze na budowę przekazali petersburski kupiec I.S. Kručkovas, kronsztadzki kupiec I.A. Kozlovskis oraz miejscowi prawosławni. Cerkiew została wzniesiona na kamiennych fundamentach z dzwonnicą i kruchtą. Dach kryty jest blachą. Do szkoły cerkiewnej uczęszczali Rosjanie i przedstawiciele innych narodowości mieszkający w Możejkach i okolicach, a także Litwini pracujący na kolei. W latach 1898–1899 starszym kościoła był Nikolaj Fiodorovič Malcev, zastępca naczelnika dworca kolejowego w Możejkach. W 1899 roku stanowisko to objął starszy telegrafista dworca kolejowego, Nikolaj Vasiljevič Mate... oč. Odkrył on to i wysłał księdza z cerkwi prawosławnej w Viekšniai do pełnienia obowiązków religijnych. W 1905 roku kościół pomalowano na niebiesko. Po wybuchu I wojny światowej większość Rosjan przeniosła się do Rosji, a szkoła została zamknięta. Wojska niemieckie, po zajęciu Możejek, zainstalowały w kościele stajnie.
W 1929 roku wspólnota prawosławna liczyła około 300 wiernych. Wspólnota prawosławna zaoszczędziła ponad 12 000 litów na budowę nowego kościoła. Rząd przydzielił bezpłatnie działkę i 5000 litów. Komitet kościelny zgromadził drewno budowlane. Z jego sprzedaży uzyskano około 5000 litów. W 1929 roku architekt V. Kopylovas z Kowna przygotował projekt obecnej cerkwi. 13 maja uzyskano pozwolenie na budowę cerkwi przy ulicy Nepriklausombys (obecnie ul. Respublikos). Budowa postępowała szybko, ponieważ już 30 lipca 1930 roku Komitet Wspólnoty Cerkiewnej zobowiązał Anastazję Semionownę Korženecką z Cerkwi Alytus, w porozumieniu z Państwowym Ministerstwem Wojny, do przewiezienia ikon i innych przedmiotów kultu. Budową i wyposażeniem kościoła zajęli się ksiądz Aleksandras Družilovskis, członkowie komitetu budowy S. Tomanov, Vladas Burba i Jekaterina Burbienė. Kościół rozpoczął działalność w 1931 roku i otrzymał nazwę kościoła Wniebowzięcia Matki Bożej. W latach przedwojennych kościół był licznie odwiedzany i miał liczny chór. Połączone chóry kościołów w Viekšniai i Mažeikiai zorganizowały publiczne koncerty 16 i 23 sierpnia 1936 roku. Wspólny chór prowadził IFPietrow, przewodniczący chóru eparchii prawosławnej w Kownie. Wykonywano hymny i pieśni o treści religijnej i świeckiej. Szczególnie uroczyście zorganizowano uroczystość z okazji 25. rocznicy działalności metropolity kowieńskiego. Powstało zgromadzenie sióstr św. Sergiusza z Radoneża, które opiekowało się osobami starszymi i sierotami. Tej samej jesieni 1936 roku biskup Steponas Giniotis z litewsko-amerykańskiej wspólnoty odwiedził kościoły w Viekšniai i Możejkach. Raz w roku cerkiew odwiedzał metropolita kowieńskiej prawosławnej eparchii.
Większość rosyjskojęzycznych mieszkańców Możejek była wierząca i licznie odwiedzała cerkiew. Cerkiew nie uległa poważnym zniszczeniom podczas II wojny światowej. W 1947 roku oficjalnie zarejestrowano parafię prawosławną. Po wojnie zmieniali się księża, a liczba wiernych stale spadała. Dopiero po odzyskaniu przez Litwę niepodległości cerkiew odżyła. W każdą niedzielę rano odprawiane są tu msze święte, chrzci się dzieci, odbywają się pogrzeby i wszystkie prawosławne święta religijne. Ksiądz Nestor przyjeżdża z Telsz w każdą niedzielę. W pobliżu cerkwi działa rosyjska szkoła niedzielna, w której dzieci są przygotowywane do świąt, zapoznawane z historią, zwyczajami i tradycjami cerkwi oraz uczą się służyć do mszy. Chórem cerkiewnym dyryguje regentka Margarita Mašina, mistrzyni Litewskiej Akademii Muzycznej. W pobliżu cerkwi znajduje się mały szpital z niewielką biblioteką. Obecnie kieruje nim Anisa Dauskurtienė. Oprócz chóru cerkiewnego, społeczność rosyjska zgromadziła grupę nauczycieli śpiewu, którzy występują podczas różnych świąt i wycieczek.
Opinie